بیماری‌های دهان و دندان

دندان درد شبانه: چرا شب‌ها بدتر می‌شود و تا صبح چه کنیم؟ ۱۴۰۵

دندان درد شبانه: چرا شب‌ها بدتر می‌شود و تا صبح چه کنیم؟ ۱۴۰۵

آنچه در این مقاله می‌خوانید

  • در یک نگاه: دندان درد شبانه خیال شما نیست. سه چیز دست‌به‌دست هم می‌دهند: ساعت بدن که شب‌ها حساسیت به درد را بالا می‌برد (پژوهش Brain، ۲۰۲۲)، دراز کشیدن که می‌تواند درد دندانِ دارای عصب ملتهب را تشدید کند (AAE) و سکوتی که حواستان را پرت نمی‌کند (تجربه‌ی عمومی، نه یافته‌ی پژوهشی).
  • سرنخی که نباید دست‌کم گرفت: دردی که خودبه‌خود (بدون محرک) شروع می‌شود یا بعد از سرد و گرم اغلب نیم دقیقه و بیشتر می‌ماند، طبق AAE از ویژگی‌های التهاب برگشت‌ناپذیر عصب است و مسکن‌های بدون نسخه در آن معمولاً مؤثر نیستند. این سرنخ است، نه تشخیص.
  • امشب چه کنیم: اگر مسکن برایتان مناسب است، ADA می‌گوید ضدالتهاب‌هایی مثل ایبوپروفن، تنها یا همراه استامینوفن، درد بزرگسالان و نوجوانان ۱۲ سال به بالا را مؤثر کنترل می‌کنند. دهان را بشویید، از شیرینی و سرد و گرم دوری کنید و سر را بالاتر بگذارید (استدلال بالینی).
  • نکنید: قرص آسپرین یا مسکن دیگری را روی دندان یا لثه نگذارید (AAE). دندان درد را هم بیشتر از ۲ روز تحمل نکنید (NHS).
  • اورژانس: تورم دور چشم یا گردن، مشکل در نفس کشیدن، بلعیدن یا حرف زدن، یا درد فک و دندان همراه با درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس و عرق سرد یعنی همین حالا اورژانس (NHS، AHA).
  • بارداری و کودکان: FDA می‌گوید از هفته‌ی ۲۰ بارداری به بعد، مگر پزشک صریحاً بگوید، ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی مصرف نشود. به کودک زیر ۱۶ سال هم آسپرین ندهید (NHS).

ساعت یک بامداد است. تمام روز دندانتان ساکت بود، اما همین که سر را روی بالش گذاشتید، شروع کرد به تپیدن. این همان دندان درد شبانه است: دراز می‌کشید، می‌نشینید، دوباره دراز می‌کشید و فکر می‌کنید: چرا فقط شب‌ها؟

جواب کوتاه این است که خیال شما نیست؛ چند دلیل واقعی دست‌به‌دست هم می‌دهند. در این مقاله می‌گوییم آن دلیل‌ها چیست، امشب تا صبح چه کارهایی کمک می‌کند و چه کارهایی بی‌فایده یا خطرناک است، و کی دیگر نباید صبر کنید. اگر راهنمای کلی‌تر درمان‌های خانگی دندان درد را می‌خواهید، صفحه‌ی درمان درد دندان در خانه را هم ببینید.

یک نکته‌ی صادقانه از همین اول: این مقاله علت درد شما را تشخیص نمی‌دهد و جای معاینه را نمی‌گیرد. هر جا ادعایی منبع دارد، منبعش را کنارش نوشته‌ایم؛ هر جا فقط استدلال بالینی است، صریح گفته‌ایم.

اگر یکی از این‌هاست، مقاله را کنار بگذارید و به اورژانس بروید

  • تورمی که دور چشم یا گردن را گرفته
  • مشکل در نفس کشیدن، بلعیدن یا حرف زدن
  • تورم زیاد داخل دهان یا ناتوانی در باز کردن دهان
  • درد یا تورم چشم، یا تغییر ناگهانی بینایی
  • درد فک یا دندان همراه با فشار یا درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، عرق سرد یا تهوع

چهار مورد اول بر پایه‌ی صفحه‌های NHS درباره‌ی دندان درد و آبسه است و مورد آخر از علائم هشدار حمله‌ی قلبی در AHA آمده. به اورژانس بیمارستان بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید و خودتان رانندگی نکنید. بقیه‌ی مقاله را بعداً بخوانید.

چرا دندان درد شبانه بدتر می‌شود؟ سه دلیل واقعی

اگر دندان درد شبانه را شدیدتر از دندان درد روز حس می‌کنید، حق دارید. سه عامل این تفاوت را توضیح می‌دهند؛ هیچ‌کدام تنها نیست و هیچ‌کدام جای معاینه را نمی‌گیرد.

۱. ساعت بدن شب‌ها حساسیت به درد را بالا می‌برد

بدن ما ساعتی ۲۴ ساعته دارد و حساسیت به درد هم از آن پیروی می‌کند. در پژوهش Daguet و همکاران (Brain، ۲۰۲۲)، ۱۲ مرد سالم حدود ۳۴ ساعت بیدار ماندند و هر دو ساعت یک‌بار تحمل‌شان در برابر درد گرمایی سنجیده شد. حساسیت به درد در میانه‌ی شب بیشترین و بعدازظهر کمترین بود؛ به برآورد نویسندگان حدود ۸۰٪ این نوسان به ساعت بدن برمی‌گشت و حدود ۲۰٪ به فشار خواب (Daguet).

این پژوهش درباره‌ی دندان نیست: درد گرمایی بود و شرکت‌کنندگان فقط ۱۲ مرد سالم بودند. پس نمی‌شود گفت دندان درد شبانه دقیقاً چقدر شدیدتر می‌شود؛ فقط می‌شود گفت حساسیت به درد در شب بالاتر است.

درباره‌ی خود دندان، یک مرور روایی ۲۰۲۳ در JCDR به پژوهشی اشاره می‌کند که آستانه‌ی درد پالپ (بافت عصب‌دار داخل دندان) را اوایل بعدازظهر بالاترین و صبح زود پایین‌ترین یافته است. آن پژوهش (Guo، ۲۰۰۷) طبق عنوان مرجعش روی بیماران مسنِ دیابتی و دارای فشار خون بالا انجام شده بود و خود مرور هم شواهد را قطعی نمی‌داند (Dhokar).

۲. دراز کشیدن می‌تواند درد دندانِ ملتهب را بیشتر کند

AAE (انجمن متخصصان درمان ریشه‌ی آمریکا) درباره‌ی التهاب برگشت‌ناپذیر عصب دندان می‌نویسد گاهی درد با تغییر وضعیت بدن، مثل دراز کشیدن یا خم شدن، تشدید می‌شود (AAE). صفحه‌ی NI Direct (پایگاه خدمات دولتی ایرلند شمالی) هم می‌گوید درد دندان شب‌ها، به‌ویژه موقع دراز کشیدن، می‌تواند بدتر شود (NI Direct).

چرا؟ منابع دلیلش را توضیح نمی‌دهند. توضیح رایج بالینی این است که وقتی دراز می‌کشید خون بیشتری به سر می‌رسد و عصب ملتهبِ داخل دندان، که جایی برای ورم کردن ندارد، فشار بیشتری حس می‌کند. این استدلال بالینی است، نه نتیجه‌ی یک آزمایش مستقیم؛ ولی با گزارش AAE و NI Direct جور درمی‌آید.

۳. شب چیزی حواستان را پرت نمی‌کند

روز با کار، گوشی و رفت‌وآمد سرتان گرم است. شب که همه‌چیز ساکت می‌شود، درد تنها چیزی است که می‌شنوید. پژوهشی که این را مخصوص دندان درد سنجیده باشد پیدا نکردیم؛ این بیشتر تجربه‌ی عمومی است.

نتیجه‌ی عملی: اینکه دندان درد شبانه شدیدتر حس می‌شود، لزوماً به معنی خراب‌تر شدن ناگهانی دندان نیست. ولی دردی که شب‌ها بدتر می‌شود و روز هم کامل آرام نمی‌گیرد، هنوز دلیل کافی برای معاینه است.

علت‌های دندان درد شبانه: پشت این درد چه می‌تواند باشد؟

دندان درد شبانه همیشه یک علت ندارد. جدول زیر احتمال‌های اصلی را با سرنخ‌های منابع کنار هم می‌گذارد. تشخیص نیست؛ فقط کمک می‌کند وقتی پیش دندانپزشک رفتید دقیق‌تر توضیح بدهید.

علت احتمالیسرنخی که منابع می‌دهندقدم بعدی
التهاب برگشت‌ناپذیر عصب دندان (پالپیت)درد تیز با سرد یا گرم، ماندگار (اغلب ۳۰ ثانیه یا بیشتر بعد از برداشتن محرک)، گاهی خودبه‌خودی و با دراز کشیدن بدتر؛ مسکن‌های بدون نسخه معمولاً کافی نیستند (AAE)معاینه‌ی دندانپزشک؛ تشخیص و تصمیم درباره‌ی درمان با اوست
عفونت یا آبسهدرد خودبه‌خودی، حساسیت شدید دندان به فشار، چرک و ورم بافت اطراف (AAE)؛ تب، طعم بد دهان و ورم گونه یا فک هم ممکن است باشد (NHS)همان روز دندانپزشک؛ آبسه خودبه‌خود خوب نمی‌شود (NHS)
ترک دنداندرد نامنظم موقع جویدن، گاهی با رها کردن فشار دندان‌ها، حساسیت به سرما و گرما، و گاهی دردی که خودبه‌خود شروع می‌شود (AAE)معاینه؛ AAE می‌گوید تشخیص زودتر شانس نگه داشتن دندان را بیشتر می‌کند
دردی که از دندان نیست (عضلات فک، عصب‌ها، سینوس، قلب و…)مرور Yatani (۲۰۱۴) هشت گروه دندان درد غیردندانی را فهرست کرد؛ دندان ممکن است سالم باشدارزیابی بیشتر؛ از درمان غیرضروری دندان پرهیز شود

چند پرسش درباره‌ی دندان درد شبانه که به دندانپزشک کمک می‌کند

پیش از نوبت، جواب این پرسش‌ها را روشن کنید:

  • درد خودبه‌خود شروع می‌شود یا فقط با سرد، گرم یا شیرینی؟
  • بعد از برداشتن محرک چند ثانیه می‌ماند و چند دقیقه؟ (AAE: ماندگاری اغلب ۳۰ ثانیه یا بیشتر)
  • جویدن یا فشار دادن روی دندان دردتان را بیشتر می‌کند؟
  • با دراز کشیدن بدتر می‌شود؟
  • تب، ورم گونه یا فک، یا طعم بد دهان هم دارید؟
  • می‌توانید دندان مشخصی را نشان بدهید؟ اگر نه، اشکالی ندارد؛ درد ارجاعی (منتقل‌شده به جای دیگر) از ویژگی‌های التهاب عصب است (AAE).

دندان درد شبانه: امشب تا صبح چه کنیم؟

اگر هیچ‌کدام از علائم اورژانسی بالای مقاله را ندارید، برای دندان درد شبانه این ترتیب منطقی است. هر قدم منبعش را کنارش دارد؛ بقیه نکته‌ی عملی یا استدلال بالینی است.

برنامه‌ی امشب، قدم‌به‌قدم
  1. اول علائم اورژانسی بالای مقاله را بررسی کنید. اگر هر کدام را دارید، ادامه ندهید.
  2. دهان را با آب ولرم بشویید و ببینید چیزی لای دندان گیر نکرده باشد. اگر نخ دندان می‌کشید، دور خودِ دندان دردناک نکشید (NHS).
  3. اگر مسکن برایتان مناسب است، پیش از دراز کشیدن بخورید و مقدار و فاصله‌ی مصرف را از برگه‌ی راهنما بخوانید (ADA، NHS؛ خوردن پیش از خواب نکته‌ی عملی است).
  4. سر را با یک بالش اضافه بالاتر بگذارید و صاف دراز نکشید (استدلال بالینی).
  5. شیرینی و خوراکی خیلی داغ یا سرد نخورید و با طرف دیگر دهان بجوید (NHS).
  6. اگر خواستید، نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید، دهان را بشویید و تف کنید؛ قورت ندهید (NHS).
  7. صبح اول وقت نوبت بگیرید، حتی اگر درد آرام شده باشد. اگر ورم، تب یا درد بدتر شد، منتظر صبح نمانید.

مسکن برای دندان درد شبانه: ADA و AAE چه می‌گویند؟

NHS برای دندان درد ایبوپروفن یا پاراستامول (در ایران بیشتر استامینوفن) را پیشنهاد می‌کند. راهنمای ADA هم می‌گوید ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن و ناپروکسن، تنها یا همراه استامینوفن، درد را مؤثر کنترل می‌کنند؛ برای بزرگسالان و نوجوانان ۱۲ سال به بالا و وقتی دسترسی فوری به دندانپزشک نیست (ADA).

از طرف دیگر، AAE درباره‌ی التهاب برگشت‌ناپذیر عصب می‌نویسد مسکن‌های بدون نسخه معمولاً مؤثر نیستند. این دو تناقض ندارند: ADA می‌گوید این داروها می‌توانند درد را کنترل کنند و AAE می‌گوید وقتی عصب دندان ملتهب است معمولاً کافی نیستند. پس اگر مسکن خوردید و باز هم نگذاشت بخوابید، این خودش سرنخی برای دندانپزشک است؛ دلیل نمی‌شود بیشتر از برگه‌ی دارو بخورید.

اگر معده‌ی حساس، مشکل کلیه یا کبد، آسم یا بارداری دارید یا داروی دیگری مصرف می‌کنید، پیش از مصرف از پزشک یا داروساز بپرسید. در این مقاله عدد دارو نمی‌دهیم؛ مقدار را از برگه‌ی راهنما بخوانید. FDA هم در هشدار بارداری‌اش یادآوری می‌کند بسیاری از داروهای بدون نسخه ضدالتهاب غیراستروئیدی دارند و باید برچسبشان را خواند.

مشاوره رایگان دندان توسط دکتر قاسمی

شرایط ویژه انجام خدمات دندانپزشکی قسطی در شیراز

دندانپزشکی دکتر سیروس قاسمی

درمان سریع دندان درد در شب بدون قرص: چه کمک می‌کند و چه نه؟

خیلی‌ها مسکن در خانه ندارند یا به‌خاطر بارداری یا معده‌ی حساس نمی‌توانند بخورند. صادقانه بگوییم: برای دندان درد شبانه «درمان سریعی» که عصب ملتهب یا ریشه‌ی عفونی را حل کند در خانه وجود ندارد. کاری که می‌شود کرد این است که تحریک دندان را کم کنید و تا صبح دوام بیاورید.

روش بدون قرصپشتوانهجمع‌بندی
شستن دهان با آب نمک ولرمپیشنهاد NHS: نصف قاشق چای‌خوری نمک در یک لیوان آب گرمدهان را تمیز می‌کند؛ پژوهشی که اثر مسکنی‌اش را نشان دهد در منابع ما نبود
سر بالاتر روی بالشاستدلال بالینی؛ AAE می‌گوید دراز کشیدن می‌تواند درد را تشدید کندضرری ندارد؛ پژوهش مستقیم ندارد
پرهیز از شیرینی، سرد و گرم و جویدن با طرف دردناکNHSتحریک دندان را کم می‌کند
ژل مسکن دهانی داروخانه‌ایNHS آن را جزو خودمراقبتی می‌آورد؛ اما AAE در صفحه‌ی ترک دندان می‌گوید از داروهای موضعی مسکن دهانی و پمادها استفاده نکنیدپیش از استفاده از داروساز یا دندانپزشک بپرسید
روغن میخک، جوش شیرین و دم‌کرده‌های گیاهیجزو توصیه‌های NHS نیست؛ بررسی کامل‌شان در صفحه‌ی درمان درد دندان در خانه آمدهپشتوانه‌ی بالینی محکم ندارند
قرص آسپرین روی دندان یا لثهAAEنکنید

اگر بعد از این کارها هم درد قابل‌تحمل نشد، ضعف شما نیست. احتمالاً یعنی علت درد به معاینه نیاز دارد.

چه کارهایی دندان درد شبانه را بدتر می‌کند یا خطرناک است؟

  • قرص آسپرین یا مسکن را روی دندان یا لثه نگذارید (AAE).
  • خوراکی خیلی شیرین، داغ یا سرد نخورید و سیگار نکشید (NHS).
  • دور خودِ دندان دردناک نخ دندان نکشید (NHS).
  • مسکن را بیشتر از برگه‌ی راهنما نخورید و برچسب داروهای بدون نسخه را بخوانید، چون بسیاری‌شان ضدالتهاب دارند (FDA).
  • تب، ورم یا درد بدتر را با مسکن بیشتر پنهان نکنید؛ این‌ها یعنی باید پیش دندانپزشک بروید (NHS).
  • بیشتر از ۲ روز تحمل نکنید: NHS بیشتر از ۲ روز و NI Direct بیشتر از یکی دو روز را حد می‌دانند.

وقتی دندان درد شبانه از دندان نیست: سینوس، فک، عصب‌ها و قلب

گاهی دندان کاملاً سالم است و درد از جای دیگری می‌آید. مرور سیستماتیک Yatani و همکاران (Journal of Oral Rehabilitation، ۲۰۱۴) دندان دردهای غیردندانی را در هشت گروه دسته‌بندی کرد: درد عضلات فک که به دندان‌ها می‌رسد، درد عصبی، درد بدون علت شناخته‌شده، درد عصبی-عروقی، درد سینوس، درد قلبی، درد با منشأ روانی-اجتماعی و درد ناشی از بیماری‌های دیگر (Yatani).

نویسندگان نتیجه می‌گیرند که از درمان‌های غیرضروری دندان باید پرهیز کرد. به زبان ساده: اگر دندانپزشک ایرادی در دندان‌ها پیدا نکرد، بپرسید درد از کجا می‌تواند آمده باشد. اگر با سردرد هم همراه است، صفحه‌ی ارتباط سردرد و دندان درد را ببینید.

درد فک یا دندان همراه با علائم قلبی

AHA (انجمن قلب آمریکا) علائم هشدار حمله‌ی قلبی را این‌طور فهرست می‌کند: ناراحتی وسط قفسه‌ی سینه که بیش از چند دقیقه طول می‌کشد؛ درد یا ناراحتی در یک یا هر دو دست، پشت، گردن، فک یا شکم؛ تنگی نفس (با درد قفسه‌ی سینه یا بدون آن)؛ عرق سرد، تهوع یا سبکی سر (AHA).

پس اگر درد دندان یا فک شما با هر کدام از این علائم همراه است، منتظر دندانپزشک نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.

دندان درد شبانه در بارداری و کودکان

دندان درد شبانه در بارداری

FDA در اکتبر ۲۰۲۰ هشدار داد زنان باردار از هفته‌ی ۲۰ بارداری به بعد، مگر پزشک صریحاً توصیه کند، ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی (NSAID؛ ایبوپروفن از همین دسته است) مصرف نکنند، چون این داروها ممکن است مشکلات نادر ولی جدی در کلیه‌ی جنین ایجاد کنند و سطح مایع آمنیوتیک را پایین بیاورند. FDA یادآوری می‌کند داروهای دیگری مثل استامینوفن برای درد و تب در بارداری وجود دارد (FDA).

راهنمای ADA برای بزرگسالان و نوجوانان نوشته شده و در خلاصه‌ای که خواندیم درباره‌ی بارداری چیزی نمی‌گوید. پس اگر باردارید و دندان درد شبانه دارید، مسکن ضدالتهاب را خودسرانه شروع نکنید؛ فردا صبح، یا اگر درد شدید است زودتر، با پزشک یا دندانپزشک تماس بگیرید و داروی دیگر را هم با داروساز یا پزشک در میان بگذارید. توصیه‌های ویژه‌ی این دوران را در صفحه‌ی درمان دندان درد در دوران بارداری هم بخوانید.

دندان درد شبانه در کودکان

این مقاله برای کودکان دارو و مقدار مصرف نمی‌دهد. NHS و NI Direct می‌گویند به کودک زیر ۱۶ سال آسپرین ندهید و NHS می‌گوید کودکان نباید دهان را با آب نمک بشویند، چون ممکن است آن را قورت بدهند. پس برای مسکن و مقدار آن از پزشک، داروساز یا دندانپزشک کودکان بپرسید و اگر درد شب کودک را بیدار می‌کند، نوبت معاینه بگیرید.

دندان درد شبانه: چرا شب‌ها بدتر می‌شود و تا صبح چه کنیم؟ ۱۴۰۵

جدول تصمیم: دندان درد شبانه کی به صبر کردن می‌ارزد و کی نه؟

ردیفی را پیدا کنید که شبیه دندان درد شبانه شماست. تصمیم نهایی با معاینه‌ی دندانپزشک (یا پزشک اورژانس) است.

وضعیت شماقدم منطقی‌ترمنبع
درد شبانه تازه است، با مسکن (اگر برایتان مناسب است) کم می‌شود و تب و ورم نداریدبرنامه‌ی امشب همین مقاله؛ فردا اول وقت یا در یکی دو روز نوبت بگیریدNHS، NI Direct
دندان درد بیشتر از ۲ روز طول کشیده یا با مسکن آرام نمی‌شودنوبت دندانپزشک؛ عقب نیندازیدNHS
درد بدون هیچ محرکی خودبه‌خود شروع می‌شود (مثلاً نیمه‌شب) یا بعد از سرد و گرم بیش از حدود نیم دقیقه می‌مانددر اولین فرصت معاینه؛ این الگو شبیه التهاب عصب دندان استAAE
درد با تب، ورم گونه یا فک، طعم بد دهان، قرمزی لثه یا درد موقع جویدن همراه استهمان روز دندانپزشک؛ احتمال عفونت هست و آبسه خودبه‌خود خوب نمی‌شودNHS
تورم دور چشم یا گردن، مشکل در نفس کشیدن، بلعیدن یا حرف زدن، ناتوانی در باز کردن دهان، درد یا تورم چشماورژانس بیمارستان یا ۱۱۵؛ خودتان رانندگی نکنیدNHS
درد دندان یا فک همراه با فشار یا درد قفسه‌ی سینه، تنگی نفس، عرق سرد یا تهوعفوراً ۱۱۵AHA
بارداریدمسکن را بدون مشورت شروع نکنید؛ از هفته‌ی ۲۰ ضدالتهاب غیراستروئیدی فقط با توصیه‌ی پزشکFDA
دندان‌ها سالم به نظر می‌رسند ولی درد ادامه دارد (سردرد، فک، سینوس)ارزیابی بیشتر بخواهید؛ درمان غیرضروری نپذیریدYatani 2014

محدودیت‌ها: شواهد درباره‌ی دندان درد شبانه تا کجا جواب می‌دهند؟

پنج نکته که باید بدانید

  1. ساعت بدن: پژوهش Brain روی ۱۲ مرد سالم و با درد گرمایی انجام شد، نه روی دندان درد. یافته‌ی آستانه‌ی درد پالپ هم از یک مطالعه روی بیماران مسنِ دیابتی و پرفشاری است که یک مرور روایی نقل کرده و قطعی نمی‌داند.
  2. دراز کشیدن: AAE و NI Direct تشدید درد را در حالت درازکش گزارش می‌کنند ولی دلیلش را توضیح نمی‌دهند. توضیح خون و فشار داخل دندان استدلال بالینی است.
  3. روش‌های بدون قرص: برای بالا گذاشتن سر یا آب نمک، کارآزمایی‌ای درباره‌ی دندان درد پیدا نکردیم. این‌ها پیشنهاد خودمراقبتی‌اند، نه درمان اثبات‌شده.
  4. دارو: راهنمای ADA برای ۱۲ سال به بالاست و هشدار FDA فقط درباره‌ی ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی در بارداری است. برای کودکان کوچک‌تر داده‌ای در این مقاله نیست.
  5. منبع‌ها: NHS، NI Direct و AHA برای نظام درمانی بریتانیا و آمریکا نوشته شده‌اند؛ فقط بخش بالینی‌شان را آورده‌ایم، نه شماره‌ها و راه دسترسی به خدمات آن کشورها.
مشاوره رایگان دندان توسط دکتر قاسمی

شرایط ویژه انجام خدمات دندانپزشکی قسطی در شیراز

دندانپزشکی دکتر سیروس قاسمی

جمع‌بندی: دندان درد شبانه امشب و فردا

دندان درد شبانه بدتر از دندان درد روز حس می‌شود، چون ساعت بدن، دراز کشیدن و سکوت شب دست‌به‌دست هم می‌دهند. این به‌تنهایی نشان نمی‌دهد دندانتان ناگهان خراب شده؛ ولی دردی که بی‌هیچ محرکی خودبه‌خود شروع می‌شود یا بعد از سرد و گرم می‌ماند، سرنخی است که باید جدی بگیرید.

امشب برای دندان درد شبانه: علائم اورژانسی را بررسی کنید، اگر مسکن برایتان مناسب است طبق برگه بخورید، سر را بالاتر بگذارید، از شیرینی و سرد و گرم دوری کنید و آسپرین را روی لثه نگذارید. فردا اول وقت نوبت بگیرید؛ با ورم، تب، تنگی نفس یا درد قفسه‌ی سینه منتظر صبح نمانید.

پرسش‌های متداول

چرا دندان درد شب بدتر می‌شود؟
در دندان درد شبانه سه عامل دست‌به‌دست هم می‌دهند: ساعت بدن که شب‌ها حساسیت به درد را بالا می‌برد (پژوهش Brain، ۲۰۲۲)، دراز کشیدن که طبق AAE می‌تواند درد دندانِ دارای عصب ملتهب را تشدید کند، و ساکت بودن شب که حواس را پرت نمی‌کند. دو عامل اول منبع دارند؛ سومی تجربه‌ی عمومی است.
برای دندان درد شب چه کنیم؟
برای دندان درد شبانه اول علائم اورژانسی را بررسی کنید. بعد دهان را بشویید، اگر مسکن برایتان مناسب است طبق برگه بخورید (ADA و NHS ایبوپروفن یا استامینوفن را نام می‌برند)، سر را بالاتر بگذارید و از شیرینی و سرد و گرم دوری کنید. فردا اول وقت نوبت بگیرید.
درمان سریع دندان درد در شب بدون قرص ممکن است؟
برای دندان درد شبانه درمان سریعی که علت را از بین ببرد در خانه وجود ندارد. می‌توانید تحریک دندان را کم کنید: شستن دهان با آب نمک ولرم (پیشنهاد NHS برای تمیز کردن)، پرهیز از شیرینی، سرد و گرم، جویدن با طرف دیگر و بالا گذاشتن سر. پژوهشی که اثر مسکنی این کارها را نشان دهد پیدا نکردیم.
دردی که نیمه‌شب خودبه‌خود شروع می‌شود یعنی چه؟
طبق AAE دردِ خودبه‌خودی و دردی که بعد از سرد و گرم اغلب ۳۰ ثانیه یا بیشتر می‌ماند از ویژگی‌های التهاب برگشت‌ناپذیر عصب دندان است. AAE از بیدار شدن از خواب حرفی نمی‌زند، ولی دردی که نیمه‌شب بی‌هیچ محرکی شروع می‌شود همان «خودبه‌خودی» است. این تشخیص نیست و فقط دندانپزشک پس از معاینه می‌تواند بگوید؛ ولی سرنخی است که باید در اولین فرصت معاینه شود.
دندان درد شبانه در بارداری چه باید کرد؟
FDA می‌گوید از هفته‌ی ۲۰ بارداری به بعد، مگر پزشک صریحاً توصیه کند، ضدالتهاب‌های غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن مصرف نشود. داروی دیگری را هم خودسرانه شروع نکنید؛ با پزشک، داروساز یا دندانپزشک تماس بگیرید. اگر ورم یا تب دارید یا درد غیرقابل‌تحمل است، منتظر صبح نمانید.
دندان درد شبانه در کودکان چه کنیم؟
به کودک زیر ۱۶ سال آسپرین ندهید و او را وادار نکنید با آب نمک دهان بشوید (NHS). این مقاله برای کودکان دارو و مقدار نمی‌دهد؛ برای مسکن از پزشک یا داروساز بپرسید و اگر درد شب کودک را بیدار می‌کند، نوبت معاینه بگیرید.
دندان درد شبانه همیشه از خود دندان است؟
نه. مرور ۲۰۱۴ دندان دردهای غیردندانی را در هشت گروه، از جمله عضلات فک، عصب‌ها، سینوس و قلب، دسته‌بندی کرد. اگر دندانپزشک ایرادی در دندان‌ها نمی‌بیند، ارزیابی بیشتر بخواهید و درمان غیرضروری دندان را نپذیرید. درد دندان یا فک همراه با درد قفسه‌ی سینه یا تنگی نفس اورژانس است.
چند روز می‌شود صبر کرد؟
NHS می‌گوید اگر دندان درد بیشتر از ۲ روز طول کشید یا با مسکن آرام نشد، نوبت دندانپزشک بگیرید؛ NI Direct هم بیشتر از یکی دو روز را ذکر می‌کند. با تب، ورم گونه یا فک و طعم بد دهان همان روز اقدام کنید. تورم دور چشم یا گردن و مشکل در نفس کشیدن یا بلعیدن یعنی اورژانس.
آب نمک یا روغن میخک دندان درد شب را خوب می‌کند؟
در دندان درد شبانه، آب نمک را NHS برای تمیز کردن دهان پیشنهاد می‌کند، ولی اثر مسکنی‌اش در منابع ما ثابت نشد. روغن میخک و جوش شیرین جزو توصیه‌های NHS نیستند. بررسی کامل‌شان در صفحه‌ی «درمان درد دندان در خانه» همین سایت آمده است.

بازبینی علمی: دکتر سیروس قاسمی، دندانپزشک — شیراز · تاریخ بازبینی: ۱۳ آبان ۱۴۰۵

منابع

  1. درد، التهاب عصب و ترک دندان: Glickman GN, Schweitzer JL. Endodontic Diagnosis. Colleagues for Excellence, American Association of Endodontists. Fall 2013 · American Association of Endodontists. Cracked Teeth (صفحه‌ی بیماران). AAE: Endodontic Diagnosis · AAE: Cracked Teeth
  2. ساعت بدن و درد: Daguet I, Raverot V, Bouhassira D, Gronfier C. Circadian rhythmicity of pain sensitivity in humans. Brain. 2022;145(9):3225–3235 · Dhokar A, Golani H, Hadkar LP. Impression of the Clock Genes on Oral Health and Diseases: A Narrative Review. Journal of Clinical and Diagnostic Research. 2023;17(8):ZE12–ZE15. Daguet — MEDLINE · Daguet — doi.org · Dhokar — JCDR (PDF)
  3. توصیه‌های بالینی دندان درد و آبسه: NHS. Toothache. nhs.uk (بازبینی ۱ ژوئیه ۲۰۲۴) · NHS. Dental abscess. nhs.uk (بازبینی ۱۸ مارس ۲۰۲۶) · NI Direct. Toothache. nidirect.gov.uk (آخرین ویرایش ۱۲ دسامبر ۲۰۲۴). NHS: Toothache · NHS: Dental abscess · NI Direct: Toothache
  4. دارو: American Dental Association. Adult and adolescent pain management for toothache — Living guideline (آخرین جست‌وجوی شواهد: ژوئیه ۲۰۲۶) · U.S. Food and Drug Administration. FDA recommends avoiding use of NSAIDs in pregnancy at 20 weeks or later because they can result in low amniotic fluid. Drug Safety Communication, 15 October 2020. ADA: living guideline · FDA: NSAIDs in pregnancy
  5. دندان دردهای غیردندانی: Yatani H, Komiyama O, Matsuka Y, Wajima K, Muraoka W, Ikawa M, Sakamoto E, De Laat A, Heir GM. Systematic review and recommendations for nonodontogenic toothache. Journal of Oral Rehabilitation. 2014;41(11):843–852. Yatani — doi.org
  6. علائم هشدار حمله‌ی قلبی: American Heart Association. Heart Attack, Stroke and Cardiac Arrest Symptoms. heart.org. AHA: warning signs

سلب مسئولیت پزشکی: این مطلب فقط جنبه‌ی آموزشی دارد و جای معاینه، تشخیص و دستور دندانپزشک یا پزشک را نمی‌گیرد. علت دندان درد و مصرف هر دارو، به‌ویژه در بارداری و کودکان، باید بر اساس معاینه و تصمیم متخصص باشد. در صورت علائم اورژانسی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

اگر الاینر استفاده میکنید، مراقبت از الاینر هر روز بخشی از درمان است، نه کاری جدا از آن: قالبی که لک گرفته، بو می‌دهد یا درست تمیز نشده، هم ظاهر درمان و هم بهداشت دهان را تحت‌تأثیر می‌گذارد. بسیاری از بیماران به این قالب «پلاک ارتودنسی» هم می‌گویند؛ در این مقاله منظور همان الاینر شفاف است.

این مقاله مراقبت از الاینر را در چهار محور مرور می‌کند: عادت‌های روزانه، شست‌وشوی الاینر، جلوگیری از لک و کنترل بوی قالب. توصیه‌های AAO را کنار دو مرور سیستماتیک و یک مطالعه‌ی آزمایشگاهی درباره‌ی لک‌شدن گذاشته‌ایم و هر جا شواهد محدود است، همان را می‌گوییم. اگر هنوز درباره‌ی شروع درمان تصمیم نگرفته‌اید، صفحه‌ی ارتودنسی نامرئی را ببینید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *