برفک دهان یا قارچ دهان و دندان – درمان قارچ دهان و زبان و علائم مهم
- قارچ دهان چیست؟
- ایا قارچ دهان واگیردار است؟
- قارچ گلو چیست؟
- قارچ زبان چگونه است؟
- عفونت قارچی زبان قابل درمان است؟
- چگونه قارچ دهان را از بین ببریم؟
- علت قارچ دهان چیه؟
- قارچ دندان همون قارچ دهان است؟
اگرچه در نگاه اول ممکن است برفک دهان یک مشکل ساده و سطحی به نظر برسد، اما اگر درمان نشود، میتواند به مشکلات جدیتر دهانی و حتی سیستمیک منجر شود، بهویژه در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، کودکان، سالمندان و کسانی که از داروهای خاص استفاده میکنند. خبر خوب این است که با رعایت بهداشت دهان و دندان، استفاده از داروهای ضدقارچ و برخی تغییرات سبک زندگی، این عفونت قابل درمان است و میتوان از بروز مجدد آن جلوگیری کرد. درمان برفک دهان نیاز به بررسی تخصصی دارد و در مطب دکتر سیروس قاسمی با ارائه خدمات دندانپزشکی قسطی در شیراز میتوانید بدون نگرانی از هزینه، درمانهای لازم را انجام دهید. در ادامه، با شناسایی علائم و راهکارهای مؤثر درمان برفک دهان، میتوانید سلامت دهان و دندان خود را حفظ کرده و تجربهای راحتتر و مطمئنتر از زندگی روزمره داشته باشید.
بیشتر بخوانید: برای جلوگیری از پوسیدگی دندانها چه اقداماتی انجام دهیم؟
برفک دهان چیست؟
برفک دهان، یا همان کاندیدیازیس دهانی، یک عفونت قارچی شایع است که توسط قارچ کاندیدا آلبیکنس ایجاد میشود. این قارچ بهطور طبیعی در دهان، پوست و روده افراد سالم وجود دارد، اما وقتی تعادل طبیعی میکروبی دهان به هم میخورد، تکثیر بیش از حد آن باعث ایجاد برفک میشود.
ویژگی بارز برفک دهان، لکهها یا پوشش سفید رنگ روی زبان، لثهها، سقف دهان یا داخل گونههاست که گاهی همراه با سوزش، درد، تلخی یا احساس خشکی در دهان همراه است. در موارد شدید، حتی بلع غذا یا نوشیدن مایعات میتواند با درد و ناراحتی همراه شود.
اگرچه برفک دهان معمولاً یک مشکل سطحی به نظر میرسد، اما میتواند نشانهای از ضعف سیستم ایمنی، استفاده طولانیمدت از آنتیبیوتیک یا بیماریهای زمینهای باشد. به همین دلیل شناسایی زودهنگام و درمان مناسب آن اهمیت زیادی دارد تا از عوارض جدیتر جلوگیری شود و سلامت دهان و دندان حفظ گردد.
بهره مندی از خدمات لمینت دندان قسطی در شیراز برای اولین بار در مطب دکتر سیروس قاسمی
لطفا در صورت تماس با مطب ذکر کنید که از طریق سایت تماس گرفته اید
علائم برفک دهان چیست؟
تشخیص بهموقع برفک دهان، اولین گام برای درمان سریع و مؤثر آن است. این عفونت قارچی با مجموعهای از علائم قابل شناسایی همراه است که میتواند تجربه فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
- لکهها یا پوشش سفید رنگ
یکی از شاخصترین نشانههای برفک دهان، وجود لکهها یا پوشش سفید خامهای روی زبان، لثهها، سقف دهان یا داخل گونههاست. این لکهها ممکن است صاف یا کمی برجسته باشند و با خراشیدن آنها، گاهی سطح قرمز و ملتهب زیرشان نمایان میشود. - سوزش و درد دهان
افراد مبتلا اغلب احساس سوزش، درد یا حساسیت در نواحی تحت تأثیر قارچ را تجربه میکنند. این ناراحتی میتواند هنگام خوردن غذاهای تند، ترش یا نوشیدن مایعات گرم شدت یابد. - تلخی یا تغییر طعم دهان
برفک دهان ممکن است باعث ایجاد طعم تلخ یا غیرعادی در دهان شود که تجربه غذا خوردن را تحت تأثیر قرار میدهد و گاهی با کاهش اشتها همراه است. - خشکی و التهاب دهان
قارچ باعث التهاب لثهها و مخاط دهان میشود و در برخی موارد، احساس خشکی دهان یا خونریزی سطحی هنگام مسواک زدن مشاهده میشود. - علائم شدید یا مزمن
در موارد پیشرفته یا در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، لکهها ممکن است گسترش یابند، باعث درد شدید شوند و حتی بلع غذا یا نوشیدن مایعات را مختل کنند.
آیا برفک دهان باعث تب می شود؟
به نقل دکتر بهترین دکتر ایمپلنت دیجیتال در شیراز:
معمولاً برفک دهان یک عفونت قارچی سطحی است و در بیشتر افراد سالم، باعث تب نمیشود. این عفونت عمدتاً محدود به مخاط دهان و زبان بوده و علائم آن شامل لکههای سفید، سوزش، درد و تغییر طعم است، اما سیستمیک نیست. با این حال، در افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، مانند بیماران مبتلا به HIV، کسانی که شیمیدرمانی میشوند یا مصرف طولانیمدت داروهای سرکوبکننده ایمنی دارند، قارچ کاندیدا میتواند فراتر از دهان گسترش یابد و باعث عفونتهای سیستمیک شود که در این حالت، ممکن است تب و علائم عمومی دیگر نیز ظاهر شوند. بنابراین، اگر فردی همراه با برفک دهان تب، ضعف عمومی یا علائم شدید دیگر تجربه کند، حتماً باید سریعاً به پزشک یا دندانپزشک مراجعه کند تا ارزیابی دقیق و درمان مناسب انجام شود.
علت برفک دهان چیست؟
برفک دهان معمولاً به دلیل رشد بیش از حد قارچ کاندیدا آلبیکنس در دهان ایجاد میشود، قارچی که به طور طبیعی در دهان، پوست و روده انسان وجود دارد. در شرایط طبیعی، جمعیت این قارچ توسط سیستم ایمنی بدن و میکروبیوم دهان کنترل میشود، اما وقتی تعادل این محیط به هم میخورد، رشد غیرطبیعی قارچ باعث ایجاد برفک میشود.
عوامل متعددی میتوانند این تعادل را برهم بزنند. مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیکها، که باکتریهای مفید دهان را کاهش میدهند، یکی از رایجترین دلایل است. سیستم ایمنی ضعیف ناشی از بیماریهایی مثل دیابت، HIV، یا شیمیدرمانی، مصرف داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، خشکی دهان، استفاده طولانیمدت از پروتزهای دندانی و حتی تغذیه نامناسب میتوانند زمینهساز رشد بیش از حد قارچ شوند.
بیشتر بخوانید: عصب کشی مجدد یا ایمپلنت؛ کدامیک مناسبتر است؟
راه های سرایت برفک دهان چیست؟
برفک دهان، اگرچه یک عفونت قارچی شایع است، معمولاً از طریق تماس مستقیم یا انتقال از فردی به فرد دیگر گسترش پیدا نمیکند مگر در شرایط خاص. قارچ کاندیدا آلبیکنس که عامل اصلی برفک است، به طور طبیعی در بدن بسیاری از افراد وجود دارد و بیماری زمانی رخ میدهد که تعادل میکروبی و سیستم ایمنی به هم میخورد. با این حال، در موارد خاص، انتقال برفک امکانپذیر است.
استفاده مشترک از وسایل دهانی مثل مسواک، نی یا قاشق میتواند راه ورود قارچ به دهان دیگران باشد، به ویژه اگر فرد دریافتکننده سیستم ایمنی ضعیف داشته باشد. تماس مستقیم دهان با دهان نیز میتواند باعث انتقال قارچ شود، مخصوصاً در نوزادان یا افرادی که سیستم ایمنی آنها آسیبدیده است. همچنین، انتقال از مادر به نوزاد در حین شیردهی یا از طریق پروتزهای دندانی آلوده، یکی دیگر از مسیرهای شناخته شده است.
روش تشخیص برفک دهان چگونه است؟
تشخیص دقیق برفک دهان اهمیت ویژهای دارد تا درمان مؤثر و جلوگیری از پیشرفت عفونت ممکن شود. دندانپزشک یا پزشک معمولاً از روشهای زیر برای تشخیص استفاده میکند:
معاینه بالینی
ابتداییترین و رایجترین روش تشخیص برفک دهان، معاینه مستقیم دهان است. دندانپزشک لکههای سفید یا پوشش خامهای روی زبان، لثهها، سقف دهان و داخل گونهها را بررسی میکند. لمس و خراشیدن ملایم این لکهها میتواند سطح قرمز و ملتهب زیر آنها را نمایان کند، که نشانه کلاسیک عفونت قارچی است.
آزمایش میکروسکوپی و کشت قارچ
در مواردی که تشخیص بالینی قطعی نباشد یا عفونت مزمن باشد، نمونهای از لکه سفید برداشته شده و زیر میکروسکوپ بررسی میشود تا حضور قارچ کاندیدا آلبیکنس تأیید شود. همچنین، کشت قارچ روی محیطهای مخصوص میتواند نوع قارچ و شدت رشد آن را مشخص کند و به انتخاب داروی مناسب کمک کند.
ارزیابی عوامل زمینهای
تشخیص کامل شامل بررسی شرایط زمینهای مانند سیستم ایمنی، بیماریهای مزمن (مثل دیابت) یا استفاده از داروهای خاص است. این بررسی به دندانپزشک کمک میکند تا علت برفک را شناسایی کرده و درمان جامع و پیشگیرانه ارائه دهد.
بیشتر بخوانید: نکات مهم ترک خوردگی دندان و رفع آن
درمان قارچ دهان و دندان
درمان قارچ گلو و به صورت کلی درمان عفونت قارچی دهان معمولاً با توجه به شدت عفونت و علائم بیمار متفاوت است. درمانهای رایج شامل استفاده از داروهای ضد قارچ دهانی و رعایت بهداشت دهان و دندان مانند مسواک زدن منظم، استفاده از نخ دندان، و شستشوی دهان با آب نمک و…که میتواند به کاهش تعداد قارچها و جلوگیری از بازگشت عفونت کمک کند، در ادامه به بررسی انواع روشهای درمانی میپردازیم
داروهای ضد قارچی موضعی
- این داروها به صورت دهانشویه، قرص مکیدنی یا پماد تجویز میشوند.
- داروهای ضد قارچی موضعی رایج عبارتند از نیستاتین، میکونازول و کلوتریمازول.
داروهای ضد قارچی خوراکی
- این داروها برای افراد مبتلا به قارچ دهان شدید یا مکرر تجویز میشوند.
- داروهای ضد قارچی خوراکی رایج عبارتند از فلوکونازول و ایتراکونازول.
درمان های خانگی
- برخی از درمانهای خانگی که ممکن است به تسکین علائم برفک دهان کمک کنند عبارتند از:
- آب نمک: ۱/۲ قاشق چایخوری نمک را در ۱ فنجان آب گرم مخلوط کنید و چند بار در روز با آن دهان خود را بشویید.
- ماست: ماست حاوی پروبیوتیکهایی است که میتواند به مبارزه با قارچ کاندیدا کمک کند. یک قاشق غذاخوری ماست را چند بار در روز میل کنید یا آن را روی دهان خود بمالید و بگذارید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بماند و سپس بشویید.
- روغن نارگیل: روغن نارگیل دارای خواص ضد قارچی است. یک قاشق غذاخوری روغن نارگیل را در دهان خود بچرخانید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه قبل از بلعیدن آن را مزه کنید.
جمع بندی
برفک دهان یا کاندیدیازیس، یک عفونت قارچی شایع در دهان است که با لکههای سفید، سوزش، درد و تغییر طعم همراه است. هرچند در افراد سالم معمولاً سطحی و قابل درمان است، اما در افراد با سیستم ایمنی ضعیف میتواند پیشرفتهتر شود و نیاز به درمان تخصصی داشته باشد. شناخت علائم، علتها و عوامل خطر، اهمیت رعایت بهداشت دهان و دندان، و تشخیص به موقع، کلید درمان موفق و پیشگیری از بازگشت عفونت هستند. روشهای درمان شامل داروهای ضدقارچ، اصلاح سبک زندگی و مراقبتهای بهداشتی روزانه است که همگی باعث بهبود سریع و حفظ سلامت دهان میشوند.
سوالات متداول
برفک دهان چیست و چگونه ایجاد میشود؟
برفک دهان یک عفونت قارچی ناشی از رشد بیش از حد قارچ کاندیدا در دهان است که معمولاً به دلیل اختلال در تعادل میکروبی یا سیستم ایمنی رخ میدهد.
علائم شایع برفک دهان کدامند؟
لکههای سفید روی زبان و لثه، سوزش و درد دهان، تلخی یا تغییر طعم، خشکی و التهاب دهان از شایعترین علائم هستند.
آیا برفک دهان مسری است؟
معمولاً برفک دهان مسری نیست، اما در شرایط خاص مانند استفاده مشترک از وسایل دهانی یا سیستم ایمنی ضعیف، امکان انتقال وجود دارد.
روشهای تشخیص برفک دهان چیست؟
تشخیص بر اساس معاینه بالینی، نمونهبرداری و بررسی میکروسکوپی، کشت قارچ و ارزیابی عوامل زمینهای انجام میشود.
بیشتر بخوانید: علائم شکستن دندان عصب کشی شده چیست؟
لطفا در صورت تماس با مطب ذکر کنید که از طریق سایت تماس گرفته اید
سلام، من چند وقته روی زبونم یه لایه سفید رنگ تشکیل شده و بعضی وقتا احساس سوزش و خشکی هم دارم. رفتم دکتر گفت احتمالاً برفک دهان دارم. از دهانشویه استفاده کردم ولی کامل برطرف نشده. میخواستم بدونم که این قارچ دهانی چقدر طول میکشه خوب بشه و آیا ممکنه خودش بره یا حتماً باید دارو مصرف کنم؟ همچنین این بیماری مسریه؟ یعنی ممکنه از طریق قاشق یا بوسیدن منتقل بشه؟
سلام علی عزیز،
علائمی که گفتید خیلی شبیه به برفک دهان و دندان هست. این مشکل معمولاً در اثر رشد بیش از حد قارچ کاندیدا توی دهان ایجاد میشه. مدت زمان بهبودی بستگی به شدت عفونت داره، اما معمولاً با استفاده از داروهای ضد قارچ مثل نیستاتین یا کلوتریمازول بین ۷ تا ۱۴ روز بهتر میشه. اگه بعد از این مدت همچنان مشکل داشتید، بهتره مجدداً به پزشک مراجعه کنید.
در مورد سرایت هم باید بگم که برفک دهانی در افراد با سیستم ایمنی ضعیف یا نوزادان میتونه از طریق بزاق، قاشق مشترک یا حتی بوسیدن منتقل بشه، ولی افراد سالم معمولاً مقاومت خوبی دارن. برای جلوگیری از پخش شدنش بهتره وسایل شخصی مثل مسواک و لیوان جدا باشه. اگر سوال دیگهای داشتید بفرمایید، خوشحال میشیم کمکتون کنیم.
سلام وقت بخیر،
من چند هفتهاس که احساس میکنم داخل لپهام یه جورایی زخم میشه و یه لایه سفید میبینم که وقتی با دست پاکش میکنم، یه کم خون میاد. دکتر گفت ممکنه قارچ دهان و دندان باشه و برام قرص فلوکونازول نوشت، ولی هنوز بعد از یک هفته خیلی فرقی نکرده. آیا این مشکل میتونه از استرس یا ضعف بدن باشه؟ چیکار کنم که زودتر درمان بشه؟
سلام مریم عزیز،
بله، قارچ دهانی میتونه در اثر ضعف سیستم ایمنی، استرس زیاد، مصرف آنتیبیوتیک یا حتی تغییرات هورمونی ایجاد بشه. اگر داروی ضد قارچ رو مصرف کردید ولی هنوز علائم دارین، پیشنهاد میکنم که حتماً رژیم غذاییتون رو بررسی کنید. مصرف زیاد قند و کربوهیدرات باعث رشد قارچ کاندیدا میشه، پس بهتره تا حد امکان مواد قندی و لبنیات رو کمتر کنید.
همچنین، حتماً بهداشت دهان و دندان رو رعایت کنید و از دهانشویههای بدون الکل استفاده کنید. مصرف ماست پروبیوتیک و سرکه سیب رقیق شده هم میتونه به از بین بردن قارچ کمک کنه. اگه بعد از دو هفته همچنان مشکل داشتید، بهتره دوباره به پزشک مراجعه کنید. امیدوارم زودتر حالتون بهتر بشه!